Türkiye'de Mülteciler ve Geçici Koruma Altındakiler İçin Çalışma İzni (2026)

Bu Rehber Kimleri Kapsıyor?

Türkiye'de iki temel koruma sistemi bulunur. Uluslararası koruma, 6458 sayılı Kanun uyarınca bireysel sığınma başvurusu yapan kişileri kapsar. Geçici koruma ise Suriye'den gelen kişilere verilen grup statüsüdür. Çalışma kuralları sahip olduğunuz statüye göre değiştiği için öncelikle kimlik kartınızı kontrol etmelisiniz. Suriyeliler için çalışma izni ve diğer koruma statülerindeki kişilerin hakları bu kurallara göre belirlenir.

Bu kurallar, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu, 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu ve 2016 tarihli ilgili yönetmeliklere dayanmaktadır. Tüm yabancılar için geçerli olan genel kurallar için Türkiye'de çalışma izni rehberimize göz atabilirsiniz.

Uluslararası Koruma Başvuru Sahipleri ve Şartlı Mülteciler

Uluslararası koruma başvuru sahibi veya şartlı mülteciyseniz hemen çalışmaya başlayamazsınız. İşvereniniz, koruma başvurunuzun üzerinden 6 ay geçtikten sonra sizin adınıza çalışma izni başvurusu yapabilir. Sistem bu tarihi otomatik kontrol eder ve erken yapılan başvuruları reddeder.

• Başvuruyu işveren yapar: Başvuru işveren tarafından internet üzerinden tamamlanır. Bir işveren için alınan izin, başka bir işyerinde çalışmanıza veya kendi işinizi kurmanıza imkan tanımaz.
• İl sınırlaması: Başvuru sahiplerinin genellikle belirli bir ilde ikamet etmesi gerekir ve işin de bu ilde olması beklenir. Örneğin kimliğiniz Kayseri'de düzenlendiyse Kayseri'de iş bakmalısınız. Başka bir ilde çalışmak için İçişleri Bakanlığı'nın görüşü alınır ve karar duruma göre verilir.
• Asgari ücret: Size ödenecek tutar asgari ücretten az olamaz.
• Mevsimlik tarım ve hayvancılık: Mevsimlik tarım veya hayvancılık işlerinde çalışanlar çalışma izninden muaftır. Muafiyet başvurusu ildeki İŞKUR müdürlüğüne yapılır.
• Kimlik kartı: Başvuru sahibi kimliğinizin süresini güncel tutun. Çalışma izni bu kimliğin yerine geçmez ve ikamet izni sayılmaz.

Bazı kaynaklarda, her bir yabancı için beş Türk çalışan istihdam etme kuralının bu grup için uygulanmadığı belirtilmektedir. 2016 tarihli yönetmelikte bu grup için özel bir kota belirlenmemiştir. Ancak Bakanlık, başvuruları kendi kriterlerine göre değerlendirir ve diğer kurumlardan görüş isteyebilir. Bu nedenle her başvurudan önce işverenin durumunu kontrol etmekte fayda vardır.

Mülteciler ve İkincil Koruma Sahipleri

Mülteci veya ikincil koruma statüsü aldığınız andan itibaren çalışmaya başlayabilirsiniz. 6 ay beklemenize veya ayrı bir çalışma izni başvurusu yapmanıza gerek yoktur. Kimlik kartınız doğrudan çalışma izni yerine geçer. Bir işverene bağlı olarak veya kendi adınıza çalışabilirsiniz.

Normal iş hukuku ve sosyal güvenlik kuralları bu kişiler için de geçerlidir. İşvereniniz sizi SGK'ya kaydettirmeli ve en az asgari ücret ödemelidir. Bakanlık; iş piyasasının durumuna göre sektör, meslek veya bölge bazlı sınırlamalar getirebilir. Ancak Türkiye'de 3 yıl ikamet ettiyseniz, bir Türk vatandaşıyla evliyseniz veya Türk vatandaşı çocuğunuz varsa bu sınırlamalara tabi olmazsınız.

Suriyeliler İçin Çalışma İzni (Geçici Koruma)

Türkiye'deki Suriyelilerin büyük çoğunluğu geçici koruma statüsündedir. Bu kişilerin çalışması, 2016 tarihli Geçici Koruma Sağlanan Yabancıların Çalışma İzinlerine Dair Yönetmelik ile düzenlenir. Geçici koruma altındaki bir kişi, çalışma izni veya muafiyet belgesi olmadan çalışamaz.

Temel Kurallar

Çalışma izni, geçici koruma kimlik belgesinin yerine geçmez. Geçici koruma statüsü sona ererse veya iptal edilirse çalışma izni de iptal olur.

%10 Kotası

• Bir işyerinde çalışan geçici koruma sahibi sayısı, o işyerinde çalışan Türk vatandaşı sayısının %10'unu geçemez.
• Toplam çalışan sayısı 10'dan az olan işyerlerinde en fazla 1 geçici koruma sahibi çalışabilir.
• İşveren, işin gerektirdiği vasıflara sahip bir Türk vatandaşını bulamadığını İŞKUR üzerinden belgelerse bu kota esnetilebilir. Bu durum otomatik değildir, Bakanlık onayı gerekir.
• Bakanlık, illere veya sektörlere göre farklı kota oranları belirleme yetkisine sahiptir.

İki özel durum mevcuttur: Kamu yararına çalışan dernekler ve vergi muafiyeti olan vakıflar, insani yardım faaliyetlerinde çalıştırmak üzere başvuru yapabilir. Ayrıca, İŞKUR'un mesleki eğitim veya işbaşı eğitim programlarını tamamlayan kişileri aynı işyerinde istihdam etmek isteyen işverenler için kota kuralı farklı uygulanabilir.

Mevsimlik Tarım ve Hayvancılık

Mevsimlik tarım veya hayvancılık işlerinde çalışacak geçici koruma sahiplerinin çalışma izni almasına gerek yoktur; bunun yerine çalışma izni muafiyeti almaları gerekir. Muafiyet başvuruları, kişinin kayıtlı olduğu ilin valiliğine veya il İŞKUR müdürlüğüne yapılır. Bu muafiyet sadece o ildeki tarım ve hayvancılık işlerini kapsar. Fabrika, inşaat veya ofis gibi işler için normal çalışma izni alınması zorunludur. Asgari ücret ve sosyal güvenlik kuralları burada da geçerlidir.

İçişleri Bakanlığı Bildirimi ile 2024 Muafiyeti

15 Ekim 2024 tarihli yönetmelik değişikliği ile insani ikamet ve geçici koruma sahipleri için yeni bir muafiyet yolu açılmıştır. Bu muafiyet, İçişleri Bakanlığı'nın ilgili kişiyi Çalışma Bakanlığı'na bildirmesi durumunda geçerli olur. Bu durum her geçici koruma sahibi için otomatik bir hak değildir. Muafiyet başvuruları calismaizni.csgb.gov.tr adresi üzerinden yapılmaktadır. Detaylar için çalışma izni muafiyeti (e-Muafiyet) rehberimize bakabilirsiniz.

Haziran 2026 Duyurusu

26 Haziran 2026 tarihinde İçişleri Bakanı, geçici koruma sahiplerinin artık çalışma izni yerine çalışma izni muafiyeti alacağını duyurmuştur. Kasım 2026 itibarıyla bu açıklamayı uygulamaya koyan resmi bir yönetmelik veya genelge henüz yayımlanmamıştır. Yeni düzenleme yürürlüğe girene kadar yukarıdaki mevcut kurallar geçerlidir. Resmi metin yayımlandığında bu sayfa güncellenecektir.

Kendi İşini Kurma

Geçici koruma sahibi kişiler kendi işlerini kurmak için bağımsız çalışma izni alabilirler. Başvuru kendi adlarına yapılır ancak önce iş kurulum işlemlerinin tamamlanması gerekir:

• Potansiyel vergi numarası alınması,
• Şirketler için Ticaret Sicil Gazetesi kaydı,
• Şahıs işletmeleri veya esnaflar için ilgili oda kayıt belgesi.

Ticari faaliyete başlamadan önce iznin alınması şarttır. Belediye, işyeri açma ve çalışma ruhsatı vermeden önce bu izni talep edebilir. Şirketleşme süreci hakkında Suriyelilerin Türkiye'de iş kurma kriterleri sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Herkes İçin Geçerli Genel Kurallar

• Asgari Ücret ve SGK: Ödemeler asgari ücretten az olamaz. İşveren, çalışanı SGK'ya bildirmek ve primlerini ödemek zorundadır.
• İzinsiz Çalışma Yasağı: İzin veya muafiyet olmadan çalışmak hem işverene hem de çalışana idari para cezası uygulanmasına neden olur. Ayrıca yabancının koruma statüsünü olumsuz etkileyebilir.
• Açık Meslekler: Fabrika, tekstil, mutfak, inşaat ve tarım gibi mesleki lisans gerektirmeyen çoğu iş kolu yabancılara açıktır.
• Yasaklı Meslekler: Diş hekimliği, eczacılık, veterinerlik, noterlik, avukatlık, hakimlik, arabuluculuk, rehberlik, mali müşavirlik ve özel güvenlik gibi meslekler sadece Türk vatandaşlarına özeldir.
• Hemşire ve Doktorlar: Bu meslekler yasaklı değildir ancak Sağlık Bakanlığı'ndan ön izin ve diploma denkliği alınması şarttır. Öğretmenler için Milli Eğitim Bakanlığı'ndan izin alınmalıdır.
• Ev Hizmetleri: Ev hizmetlerinde yabancılar sadece çocuk bakımı, yaşlı bakımı veya hasta refakati işlerinde çalıştırılabilir. Sadece ev temizliği için çalışma izni verilmez. Daha fazla bilgi için bakıcı çalışma izni rehberimize bakabilirsiniz.

2026 Yılı Ücretleri

İşveren, ödeme bildiriminden itibaren 30 gün içinde harçları yatırmalıdır; aksi halde başvuru iptal edilir. Bu rakamlar Kasım 2026 itibarıyla geçerlidir ve her yıl güncellenir. Tüm kalemler için 2026 çalışma izni harçları rehberimizi inceleyebilirsiniz.

İşveren Başvuruyu Nasıl Yapar?

1. Sisteme Giriş: İşveren, e-Devlet üzerinden Bakanlığın "e-İzin" sistemine giriş yapar. Başvuru için e-imza, onaylı e-posta ve telefon numarası gereklidir. Ayrıca işverenin UETS (Ulusal Elektronik Tebligat Sistemi) adresi olmalıdır.
2. Çalışan Bilgileri: İşveren, yabancının kimlik numarasını girer. Sistem, kimlik bilgilerini ve 6 aylık bekleme süresini otomatik kontrol eder.
3. İş Detayları: Görev tanımı, sözleşme süresi ve maaş bilgileri girilir. Maaş asgari ücretin altında olamaz.
4. Belge Yükleme: Yabancının güncel fotoğrafı, imzalı iş sözleşmesi ve varsa ön izin belgeleri sisteme yüklenir. Bakanlık özel olarak istemedikçe kağıt belge gönderilmez.
5. Karar ve Ödeme: Karar e-posta ile bildirilir ve e-İzin sisteminde görünür. Onay sonrası işveren harçları 30 gün içinde öder ve kart posta ile adrese gönderilir.
6. İşe Başlama: İzin başlangıç tarihinden itibaren 1 ay içinde çalışanın SGK girişi yapılmalıdır.

Başvurunun reddedilmesi durumunda işveren 30 gün içinde sistem üzerinden itiraz edebilir. İtirazın reddi halinde idare mahkemesine dava açılabilir. Süreçle ilgili daha fazla detay için çalışma izni hakkında sıkça sorulan sorular sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

Resmi Kaynaklar: Geçici Koruma Çalışma İzni Yönetmeliği (2016); Uluslararası Koruma Çalışma Yönetmeliği (2016); 6735 Sayılı Kanun Uygulama Yönetmeliği; Çalışma Bakanlığı Harç Bilgileri; Yabancılara Yasaklı Meslekler.