Türkiye'de Yabancı Çocuklar ve Yeni Doğan Bebekler İçin İkamet İzni

Türkiye'de Doğan Bebekler: 180 Gün Kuralı

Türkiye'de doğan yabancı bir bebeğin ilk günden itibaren ikamet izni alması zorunlu değildir. 6458 Sayılı Kanun'un Uygulama Yönetmeliği'nin 21(13). maddesi bu konudaki kuralları şöyle belirler:

• Çocuk, pasaport veya seyahat belgesi düzenlenip ikamet başvurusu yapılana kadar, anne veya babasının geçerli ikamet iznine bağlı olarak doğum belgesiyle Türkiye'de kalabilir.
• Doğum belgesi tek başına çocuğun Türkiye'ye giriş veya çıkış yapmasına imkan tanımaz.
• Doğumdan itibaren 180 gün içinde çocuğun durumuna uygun bir ikamet izni alınmalıdır.
• Düzenlenen ikamet izni, doğum tarihinden itibaren geçerli sayılır.
• 180 gün içinde başvuru yapılmazsa, çocuk Türkiye'den ayrılırken fazladan kaldığı sürenin ikamet harcı iki kat olarak alınır. Bu harç ödendiği takdirde çocuğa süreli giriş yasağı uygulanmaz.

Türkiye'de ikamet izni bulunan bir ebeveyn, Türkiye'de doğan çocuğu için başvuruyu ülke içinden yapabilir (6458 Sayılı Kanun, madde 22(1)(g)). Başvurular e-İkamet sistemi üzerinden gerçekleştirilir. İstanbul Göç İdaresi, ebeveynlerin e-İkamet üzerindeki "yeni doğan" sekmesini kullanmalarını ve başvuruyu çocuk 6 aylık olmadan tamamlamalarını tavsiye etmektedir.

Önce doğumu tescil edin ve pasaport alın

İkamet başvurusu yapabilmeniz için öncelikle çocuğun kendi ülkesinin konsolosluğundan pasaport veya seyahat belgesi alması gerekir; konsolosluk bunun için doğum belgesi talep edecektir. Doğumun tescili için hastaneye ve ilgili Nüfus Müdürlüğüne danışın. 5490 Sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun 15. maddesi, doğumun 30 gün içinde bildirilmesini öngörür. Bu kural yabancı ebeveynler için de geçerli olduğundan tescil işlemini geciktirmeyin. Ayrıca doğum belgesinin uluslararası (çok dilli) bir kopyasını da talep edin.

Konsolosluk işlemleri zaman alabilir. 180 günlük süre bu bekleme aşamasında da işlemeye devam ettiği için doğumdan hemen sonra pasaport başvurusunda bulunun.

Çocuğunuz Hangi İzin Türünü Alabilir?

Aile ikamet izni

Ebeveynlerden birinin ikamet izni varsa, çocuk bu ebeveyni destekleyici (sponsor) göstererek aile ikamet izni alabilir. Bu izin, destekleyicinin eşinin önceki evliliğinden olan küçük çocuklarını da kapsar.

• Her seferinde en fazla 3 yıl için verilir, ancak süresi hiçbir şekilde destekleyicinin kendi izin süresini aşamaz (6458 Sayılı Kanun, madde 34(1)).
• 18 yaşına kadar olan çocuklara, öğrenci izni almalarına gerek kalmadan ilk ve ortaöğretim kurumlarında eğitim görme hakkı sağlar (madde 34(4)).

Destekleyicinin şu şartları taşıması gerekir (madde 35(1)):

• Toplam aylık geliri asgari ücretten az olmamalı ve ailedeki her bir kişi için asgari ücretin üçte birinden az düşmemelidir;
• Ailenin nüfusuna uygun, genel sağlık ve güvenlik standartlarını karşılayan bir barınma imkanına sahip olmalıdır;
• Tüm aile bireylerini kapsayan sağlık sigortası bulunmalıdır;
• Son 5 yıl içinde aile düzenine karşı işlenen suçlardan hüküm giymemiş olmalıdır;
• Türkiye'de en az 1 yıldır ikamet izniyle kalıyor olmalıdır;
• Adres Kayıt Sistemi'ne kayıtlı bir adresi bulunmalıdır.

1 yıl ikamet şartı; çalışma izni olanlar, bilimsel araştırma izni olanlar, Mavi Kart sahipleri ve Türk vatandaşlarının eşleri için uygulanmaz (madde 35(2)).

Kısa dönem veya diğer izinler

Ebeveynlerden hiçbirinin destekleyici olma şartlarını karşılayamadığı durumlarda, çocuğa durumuna uygun bir izin verilir. Uygulamada bu genellikle kısa dönem ikamet izni şeklinde olur.

İkamet izni olmayan ebeveynler

Aile ikamet izni için geçerli izni olan bir destekleyici şarttır. Her iki ebeveynin de izni yoksa veya ebeveyn destekleyici şartlarını taşımıyorsa aile izni yolu kapanır. Bu durumda çocuk kısa dönem ikamet iznine başvurabilir; ancak aşağıda belirtilen muvafakat (onay) kuralları yine geçerlidir. Çocuğun aldığı izin ebeveynlere doğrudan kalma hakkı vermez, bu nedenle ebeveynlerin kendi durumlarını da yasallaştırması gerekir. Bazı özel durumlarda çocuğun yüksek yararı gözetilerek insani ikamet izni yoluna gidilebilir.

Sağlık sigortası

18 yaş altındaki çocuklardan kısa dönem ve öğrenci ikamet izinleri için sağlık sigortası şartı aranmaz. Ancak aile ikamet izni başvurusunda, destekleyicinin tüm aile fertlerini kapsayan geçerli bir sağlık sigortası olması zorunludur.

Ebeveyn Onayı (Muvafakatname)

• Ortak velayet: Her iki ebeveynin de onayı gerekir. Ebeveynler bu onayı Göç İdaresinde bizzat bulunarak verebilirler (Yönetmelik, madde 122(a)).
• Ebeveynlerden birinin yurt dışında olması: Ortak velayete sahip ebeveynlerden biri Türkiye dışındaysa, o ebeveynin onayı şarttır (6458 Sayılı Kanun, madde 34(3); Yönetmelik, madde 30(4)). Uygulamada bu, yurt dışındaki noter veya konsolosluk huzurunda imzalanmış, apostil şerhli veya konsolosluk onaylı ve noter tasdikli Türkçe tercümesi yapılmış bir muvafakatname ile sağlanır.
• Tek başına velayet: Velayetin sadece kendisinde olduğunu belgeleyen ebeveyn, işlemleri tek başına yürütebilir (Yönetmelik, madde 122(b)).
• Çocuğun başka bir yetişkinle kalması: Kanuni temsilci ile çocuk farklı ülkelerdeyse, çocuğun yanında kaldığı yetişkin onun adına işlem yapabilir. Bunun için kanuni temsilcinin yetkili makamlar önünde verdiği onayı ve yanında kalınan yetişkinin çocuğun bakımını üstlendiğine dair yazılı taahhüdü gerekir (Yönetmelik, madde 122(c)).

Evlilik Dışı Doğan Çocuklar

Ebeveynler evli değilse ve her ikisi de yabancı uyrukluysa, yukarıdaki kurallar aynı şekilde geçerlidir. Bu durumda velayet belgeleri büyük önem taşır. Aileye uygulanan hukuk uyarınca velayet tek bir ebeveyndeyse, bunu kanıtlayan belgeyi sunmanız gerekir.

Ebeveynlerden biri Türk vatandaşıysa, çocuk Türk vatandaşı olabilir:

• Annesi Türk vatandaşı olan çocuk, ebeveynleri evli olsun ya da olmasın, doğumla Türk vatandaşı olur.
• Sadece babası Türk vatandaşıysa ve ebeveynler evli değilse; çocuk, babalığın noter veya nüfus müdürlüğü önünde tanıma yoluyla ya da mahkeme kararıyla kurulmasıyla Türk vatandaşı olur.

Türk vatandaşı olan çocuk Türk kimlik kartı alır ve ikamet iznine ihtiyaç duymaz. Soybağı (babalık) kurulana kadar çocuk yabancı statüsünde sayılır ve diğer yabancı çocuklar gibi türkiye çocuk ikamet izni alması gerekir. Detaylar için Türkiye'de doğan çocukların vatandaşlık hakkı ve Türkiye'de doğan çocukların tanınması yazılarına göz atabilirsiniz.

Hazırlanması Gereken Belgeler

• Çocuğun pasaportu veya seyahat belgesi;
• Özellikle pasaporttan ebeveyn tespiti yapılamıyorsa, e-İkamet sisteminin talep ettiği doğum belgesi;
• Destekleyici ebeveynin ikamet izni veya kimlik belgesi;
• Muvafakatnameler veya velayetin tek kişide olduğunu kanıtlayan onaylı belge;
• Ebeveynlerden biri vefat etmişse ölüm belgesi;
• Aile ikamet izni için destekleyicinin gelir, barınma ve sağlık sigortası belgeleri;
• Yurt dışından alınan belgelerin apostil şerhli (veya konsolosluk onaylı) ve noter tasdikli Türkçe tercümeleri.

Kurallar değişebileceği için randevu öncesinde e-İkamet üzerindeki güncel belge listesini mutlaka kontrol edin. Maliyetler hakkında bilgi için ikamet izni harçları rehberimizi inceleyebilirsiniz.

İlgili Rehberler

Sürecin tamamı hakkında bilgi almak için ikamet izni başvuru rehberimize ve ikamet izni hakkında sıkça sorulan sorulara göz atabilirsiniz. Çocuğunuzun başvurusu sonuçlanmadan seyahat etmeyi planlıyorsanız, başvuru sonrası Türkiye'den ayrılma konusundaki yazımızı okuyun.

Resmî kaynaklar: 6458 Sayılı Kanun, madde 22, 34 ve 35; 6458 Sayılı Kanunun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik, madde 21, 30 ve 122; Göç İdaresi Başkanlığı ikamet izni sıkça sorulan sorular.